Verschillende teams gingen al met Ruimte pakken aan de slag. Nieuwsgierig naar hun ervaringen? Bekijk het hier op de website En nu wij samen.
Co/Lab
Caring Neighbourhoods
What if... neighbourhoods became partners in elderly care?
En nu wij Samen
De ouderenzorg verandert. We zullen steeds meer voor en met elkaar gaan zorgen. Dat vraagt ook een andere opstelling van professionals. Wat kunnen professionals anders doen, of wat kunnen ze misschien loslaten? En hoe? Wat vraagt het van hen om zorgtaken over te dragen en samen te werken met anderen? Waar zitten kansen en hoe vind je ruimte om die te benutten?
Samen met ActiZ, de branchevereniging van zorgorganisaties, onderzoekt morgenmakers in Co/Lab: Caring Neighbourhoods de rol van zorgprofessionals in een samenleving met veranderende ouderenzorg. Nu al zien we nieuwe vormen van wonen, lokale initiatieven waarin buurtgenoten en zorgorganisatie een zorgzaam netwerk met elkaar vormen of welzijnsorganisaties die intensiever met zorgorganisaties samen werken. Met de toenemende zorgvraag en een beperkte groei van zorgpersoneel is een nieuwe aanpak noodzakelijk.
Dit lab richt zich op de rol van zorgprofessionals in de toekomst wanneer zorgzame gemeenschappen, waarin bewoners elkaar ondersteunen, belangrijker worden.
morgenmakers werkte samen met drie zorgorganisaties – Archipel Zorggroep, Coloriet en CuraMare – om nieuwe concepten te verkennen en testen. Het onderzoek, gestart in mei 2024, omvat workshops, interviews en creatieve interventies binnen de zorgsector. Tijdens Dutch Design Week 2024 werden eerste inzichten gedeeld en gesprekken gevoerd met bezoekers over hun rol in zorgzame buurten.
Uit het ontwerptraject zijn in 2025 twee vernieuwende concepten verder ontwikkeld onder de naam En nu wij samen die professionals ondersteunen om de verandering vorm te geven: 1. Ruimte pakken en 2. Doe het samen.
Ruimte pakken
Op de werkvloer van een ouderenzorginstelling gebeurt veel vanuit gewoonte en (on)geschreven regels. Maar dat is niet altijd het beste. Ruimte pakken nodigt teams uit tot anders denken en anders doen.
Ruimte pakken is een praktische tool voor teams. Aan de hand van een gezamenlijk bord, vragenkaartjes worden teamleden uitgenodigd om ruimte te pakken. In gezamenlijk overleg bespreken de teamleden welke activiteiten anders uitgevoerd zouden kunnen worden (kansen) en hoe dit praktisch aan te pakken. Het fysieke bord maakt de kansen tastbaar en medewerkers hebben de mogelijk-heid om op kansen te reageren. De tool bestaat uit een gezamenlijk bord, vragen-kaartjes, gespreksknoppen en een hand-leiding.
Met praktische instructies helpt het professionals mogelijkheden te zien, te delen en uit te proberen: om beter samen te werken met bewoners en naasten, om de werkdruk te verlichten. Zo pakken ze samen ruimte om de zorg te veranderen.
Zo werkt Ruimte pakken
Startsessie
Ruimte pakken begint met een startsessie. Daarin wordt de manier van werken geïntroduceerd en gaan teamleden het gesprek aan aan de hand van voorbeeldkaarten. In het pakket zit een hele stapel met voorbeelden uit de praktijk. Is dat ook een kans die dit team aanspreekt?
Kansenbord
Op het kansenbord kunnen teamleden ideeën ophangen die ze anders zouden willen doen (met de voorbeeldkaarten of op post-is). Anderen kunnen hierop reageren met stickers.
Teamoverleggen
Tijdens teamoverleggen worden de kansen besproken. Welk idee willen we gaan uitproberen? Soms kan dan direct, soms moet er iets worden voorbereid, bijvoorbeeld in gesprekken met behandelaars of bewoners. De kaartjes met kansen verplaatsen dan op het kansenbord naar ‘in voorbereiding’ of ‘aan het uitproberen’.
Blijven doen?
Na een periode van experiment besluit het team of ze de nieuwe situatie houden of het toch anders gaan aanpakken.
Voor Ruimte pakken start vanaf 2026 een vervolgtraject. Uit de testfase kwam naar voren dat de deelnemende organisaties het pakket op verschillende manieren hadden gebruikt. Denk bijv. aan het wel/niet zichtbaar zijn van het bord voor bewoners en/of familieleden, of het wel of niet aanwezig zijn van een actieve ’trekker’ van het proces. Deze verschillen hebben laten zien dat het pakket flexibel is qua daadwerkelijk gebruik, maar dat er nog veel vragen zijn over de introductie en implementatie binnen een zorgorganisatie. Juist de introductie – wel/geen ambassadeur aanwezig, of betrekken van een nieuw gevormd team of een team dat al lang samenwerkt, enkel team/afdeling of meerdere tegelijkertijd – vormt een essentiële stap om succesvol ruimte te kunnen pakken.
Doe het samen
Het is druk in de wijk met organisaties die zich bezighouden met (ouderen)zorg, welzijn, wonen of het verbeteren van de algehele leefbaarheid. Er wordt steeds meer samengewerkt. Dat is mooi! Maar… begrijpen die organisaties elkaar wel echt? Kennen ze elkaars belangen? En kloppen de verwachtingen over en weer?
Doe het samen helpt om in dit soort situaties belangrijke zaken af te stemmen. De basis van Doe het samen is een web met zes thema’s. Daarmee ontdek je al snel of je op een lijn ligt en waar nog extra aandacht nodig is. Het gaat daarbij niet zozeer over wat je samen gaat doen, maar waarom, hoe, of je wel dezelfde taal spreekt en welke belangen nog meer spelen.
Het Doe-het-samen pakket is een ondersteunend gesprekskader. Dit is inzetbaar bij gesprekken rondom samenwerking met andere organisaties. Het web belicht zes verschillende thema’s van domeinoverstijgende samenwerking. Voor ieder thema zijn vragen uitgewerkt, die de samen-werkingpartners met elkaar kunnen bespreken. Het web wordt steeds verder ingevuld en blijft een continue element in de samenwerkings-gesprekken. Om de samenwerking visueel vorm te geven, is een mascotte beschikbaar.
Vervolg
Doe het samen is afgerond en klaar om gebruikt te worden. Het pakket bestaat uit het web, de inhoudelijke toelichting van de zes thema’s en instructies voor gebruik. Eind 2025 hebben alle ActiZ-leden een pakket ontvangen, waarmee zij direct Doe-het-samen kunnen toepassen.
Het web is flexibel inzetbaar. Bijvoorbeeld bij de start van een nieuw initiatief, of juist als je al een tijdje bezig bent en elkaar niet altijd begrijpt. Inzetbaar op de werkvloer of juist in bestuurskamers.
Zelf aan de slag met Doe het samen? Bekijk het hier op de website En nu wij samen.
In dit onderzoek werkten samen:
- DDF
- ontwerpbureau morgenmakers
- branchevereniging ActiZ
- ouderenzorgorganisaties Archipel zorggroep, CuraMare en Coloriet
Download het procesverslag onderaan de pagina.
Wil je meer weten?
Lab Manager
Paulien Melis
Vragen? Neem contact op via mail.
