Wat maakt deze publicatie nodig?
Olof Schuring: “Collega’s binnen Justitie en Veiligheid zijn nog vaak onbekend met wat een ontwerpende aanpak precies is. Wij herkennen in heel veel vraagstukken eigenlijk een ontwerpvraag. Het lukt vaak om die vertaling te maken, maar dat is nog niet in de hele organisatie doorgedrongen. Door collega’s te confronteren met meer dan 40 voorbeeldprojecten hopen we dat ze gaan zien: hé, misschien zit in míjn vraagstuk ook wel een ontwerpvraag.”
Rick van Vliet: “Die voorbeelden bestaan al jaren, maar je vindt ze nergens bij elkaar. Veel projecten hebben bewezen impact, maar waren nog niet goed zichtbaar. Nu wel. Het is een versie 1.0 en we hopen dat ontwerpers, beleidsmakers en uitvoerders reageren: ‘Ik heb ook zo’n project’ of ‘Dit mist nog!’”
Wat wil je bereiken bij collega’s in het veiligheidsdomein?
Olof: “We willen laten zien dat ontwerpen niet spannend hoeft te zijn. We kunnen goed analyseren en onderzoeken, maar echt concretiseren en experimenteren vinden we op het ministerie vaak lastiger. Terwijl dat juist energie geeft en ons werk efficiënter en betekenisvoller maakt.”
Rick: “Met deze publicatie kunnen we collega’s inspireren én uitnodigen om mee te doen. Het laat zien dat je ook met een kleine interventie al verschil kunt maken in hoe burgers veiligheid ervaren.”
Jullie noemen het bewust een digitale versie 1.0. Wat betekent dat?
Rick: “We hebben ervoor gekozen om nu gewoon te starten, terwijl er mooie voorbeelden blijven komen. De online publicatie is een momentopname, dus eventuele aanpassingen zijn op termijn mogelijk. Nu staat er met iets waar we trots op zijn en dat hopelijk een reactie oproept.”
Olof: “Een 1.0 versie van de publicatie betekent ook dat we willen blijven leren. Veiligheidsvraagstukken zijn nooit af, ontwerp ook niet. Dus ook deze publicatie moet zich kunnen blijven ontwikkelen.”
Welke voorbeelden die in de publicatie worden getoond raken jullie zelf het meest?
Rick: “Voor mij is dat Social Design Politie van Marjon van Gelderen. Dit traject laat zien dat een politieagent veel meer is dan het uniform dat diegene draagt. Door het uniform uit te doen of te veranderen, ontstaat een totaal andere interactie met bewoners. Het maakt ruimte voor het mens-zijn achter het werk.
“Daarnaast raakt het educatieve programma ‘Op kamer’ mij heel erg. Gedetineerden werken vanuit hun cel al aan re-integratie: ze ontwikkelen skills, doen kennis op, werken aan muziek, gezondheid of aan een goede mindset. In plaats van stil te staan in de cel, bouwen jonge gedetineerden al vooruit.”
Olof: “Een favoriet voorbeeld voor mij is Witte Was. Wij nemen als justitie zoveel spullen in beslag en vernietigen ze vervolgens. Dit project opent het gesprek: kunnen we de maatschappelijke waarde van die spullen terugbrengen naar de samenleving? Denk aan statushouders ze bijvoorbeeld heel goed kunnen gebruiken. Voor mij is Witte Was symbolisch en functioneel tegelijk.”
“Het spreekt me ook aan omdat ik vaak fan ben projecten die klein lijken, maar grote impact kunnen hebben. Een discobal veilen voor maatschappelijke inzet klinkt speels, maar het raakt direct aan duurzaamheid, eigendom en hergebruik binnen het veiligheidsdomein.”
Wat maakt een ontwerpende aanpak zo krachtig in dit domein?
Olof: “Je gaat van praten en analyseren naar maken en veranderen. Dat is niet een gimmick, maar een ontwerp voor langdurige impact. Dat vraagt wel iets van onze organisatie, want het past niet in een klassieke opdracht met kop en staart, zoals we dat al tijden gewend zijn.”
Rick: “Voor mij omdat het helpt om eerst te kijken naar de mens achter een rol. Of dat nu een agent is of een gedetineerde. Veiligheid draait uiteindelijk om mensen, niet systemen.”
Maakt het ontwerpdenken jullie werk ook leuker?
Olof: “Wij werken met belastinggeld, dus het blijft natuurlijk altijd serieus wat we doen. Maar toch, ook wij zijn mensen die met hart en ziel bijdragen aan de maatschappij. En ja, als je samen iets nieuws maakt en je ziet dat het werkt, dat geeft ook plezier. En dat straalt denk ik weer af op het resultaat.”
Waar liggen nog blinde vlekken waar jullie aan kunnen werken?
Olof: “De groep van het Makerscollectief, waarin makers met een ontwerpende blik in het veiligheidsdomein bij de overheid zich hebben gebundeld, groeit niet heel hard. De projecten die wij vier jaar geleden op Dutch Design Week zagen, zitten nu in deze publicatie. Dat is mooi, maar we vragen ons wel af: zitten we in een bubbel? Zijn dit álle initiatieven? Of missen we plekken waar nog veel meer gebeurt? Dat willen we heel graag ontdekken.”
Tot slot: wat verwachten jullie van professionals die deze online publicatie onder ogen krijgen?
Rick: “Dat ze zich aangesproken voelen. Het hoeft niet groots. Zelfs een kleine verandering in aanpak kan grote impact hebben op hoe iemand veiligheid ervaart.”
Olof: “Dat ze misschien wat afstand kunnen nemen van het geijkte werkproces en opnieuw kunnen kijken: doen we de goede dingen? En vooral ook: bel ons, mail, neem contact op, deel je project. Laat ons weten wat ontbreekt. Alleen samen kunnen we het veiligheidsdomein écht vernieuwen.”
De video hieronder neemt je kort mee in de publicatie, klik hier om de publicatie zelf te ontdekken!